2008 Yılı Dış Basın Değerlendirmesi

Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü
15 Ocak 2009

.

İç ve dış politikadaki gelişmelerle oldukça yoğun bir yılı geride bırakan Türkiye, önceki yıllarda olduğu gibi 2008 yılında da dünya basın yayın organlarının gündeminde önemli bir yer tutmaya devam etmiştir.

Türkiye’de 2008 yılında, başörtüsü konusunda yapılan anayasal düzenlemeye ilişkin tartışmalar ile Anayasa Mahkemesinde AK Parti’nin kapatılmasına ilişkin açılan dava ve mahkemenin her iki konuda aldığı karar, “Ergenekon” soruşturması çerçevesinde tutuklamalar ve dava süreci, ülkedeki genel siyasal ve ekonomik durum, Almanya’daki Deniz Feneri davasının yansımaları, PKK terör örgütünün eylemleri, Kuzey Irak’taki PKK hedeflerine yönelik hava harekâtı, Irak ve Bölgesel Kürt Yönetiminin açıklamaları ve Türkiye ile ilişkileri, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın yıl içinde yaptığı yurtdışı ziyaretler, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün Ermenistan ziyareti ve bazı Türk aydınların başlattığı Ermenilerden özür dileme kampanyası yabancı basın yayın organlarının ağırlıklı olarak ele aldıkları konuların başında gelmektedir. Kıbrıs konusundaki gelişmeler ve Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ilişkileri de yabancı basın yayın organlarının önemli oranda ilgi duyduğu dış politika konularını oluşturmuştur.

2008 yılında Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü’ne yurt dışındaki Basın Müşavirliklerimiz, yabancı haber ajansları, takip edilen yabancı radyo ve televizyonlar ile internet sitelerinden toplam 753.250 Haber/Yorum/ Program (HYP) ulaşmıştır.

Toplam HYP’lerin içinde Türkiye’yi doğrudan ilgilendirenlerin sayısı 22.858’dir. Bunun genel toplama oranı ise yüzde 3.03’dür.

Türkiye ile ilgili HYP’lerin ülkelere göre dağılımında:

. 4.598 HYP ile (yüzde 20.12) Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin ilk,

. 3.742 HYP ile (yüzde 16.36) Almanya’nın ikinci,

. 2.886 HYP ile (yüzde 12.62) Orta Asya/Kafkas ülkeleri, Orta Doğu ve bazı Avrupa

ülkelerinin yer aldığı Diğer başlıklı grubun üçüncü,

. 2.283 HYP ile (yüzde 09.98) İran’ın dördüncü,

. 1.399 HYP ile (yüzde 6.12) Yunanistan’ın beşinci,

. 1.321 HYP ile (yüzde 5.78) ABD’nin altıncı,

. 1.300 HYP ile (yüzde 5.69) İngiltere’nin yedinci,

. 1.062 HYP ile (yüzde 4.65) Fransa’nın sekizinci,

. 854 HYP ile (yüzde3.74) Rusya’nın dokuzuncu sırayı aldığı görülmektedir.

2008 yılında değerlendirmeye alınan tüm ülkelerin basın yayın organlarında yer alan HYP’ler incelendiğinde ilk sırayı Türkiye’deki siyasi gelişmelerin (yüzde 24.05), ikinci sırayı Kıbrıs (yüzde 21.96), üçüncü sırayı ise Kürtler konusunun (yüzde 7.76) aldığı gözlenmektedir.

Önceki yıllarda olduğu gibi, 2008 yılında da ağırlıklı olarak Kıbrıs ve Türk-Yunan ilişkilerini ele alan Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) basın yayın organları (yüzde 26.24) hariç tutulduğunda, AB ülkeleri olan Almanya, İngiltere, Fransa, Avusturya, Belçika ve İtalya medyasında yayımlanan HYP’ler, değerlendirmeye alınan Türkiye ile ilgili toplam HYP’lerin yüzde 32.72’sini oluşturmaktadır.

Türkiye ile ilgili HYP’lerin üçte birini yayımlayan AB üyesi altı ülke medyası 2008 yılında Türkiye’deki siyasal gelişmeleri ilk sıraya taşımıştır.

Bu bağlamda, Almanya medyasında Türkiye ile ilgili yayımlanan 3.742 HYP’nin 1165’i (yüzde 31.13), İngiltere medyasında yayımlanan 1.300 HYP’nin 454’ü (yüzde 34.92), Fransa medyasında yayımlanan 1.062 HYP’nin 263’ü (yüzde 24.77), ABD medyasında yayımlanan 1.321 HYP’nin 391’i (yüzde 29.60) Türkiye’de yaşanan siyasal gelişmeleri ele almıştır.

2008 yılında, AB ile ilişkiler İngiltere basın yayın organlarında 6. sırada, İtalya ve Almanya basın yayın organlarında 5., Fransa ve Belçika basın yayın organlarında 4., Avusturya basın yayın organlarında 2. sırada yer bulmuştur.

Değerlendirmeye alınan Orta Doğu ülkeleri içinde en fazla HYP, 2005-2007 yıllarında olduğu gibi, İran medyasında (yüzde 9.98) yer almaktadır. İran medyasında yer alan HYP’ların, ABD (5.78), Fransa (4.65), İngiltere (5.69), İsviçre (5.01), Rusya (3.74) ve hatta Yunanistan’da (6.12) yayımlanan HYP’ların oldukça üzerinde olduğu dikkat çekmektedir. İran medyasında yayımlanan HYP’ler incelendiğinde, ilk sırada, Batı ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’deki siyasal gelişmeler gelmekte, ikinci sırayı İran-Türkiye ilişkileri, 3.sırayı ise Irak konusu almaktadır. İran’ı, yüzde 0.17 HYP oranı ile Suudi Arabistan izlemektedir.

Yüzde 12.62 HYP oranı ile “Diğer Grubu Ülkeler” içerisinde önemli bir yer tutan Ortadoğu ülkelerinden Lübnan 369 haberle birinci, Birleşik Arap Emirlikleri 97 haberle ikinci sırada yer alırken; 55’er haberle Suriye ve Katar üçüncü sırayı paylaşmaktadır. Bu ülkelerin ağırlıklı olarak Türkiye’deki siyasi gelişmelere ve Ortadoğu konusuna yer verdikleri görülmektedir.

2008 yılında Türkiye ile ilgili yayımlanan HYP’lerin kaynaklarına göre dökümünde ilk iki sırayı önceki yıllarda olduğu gibi yine yazılı basın almaktadır. (Gazeteler yüzde 75.10, Ajanslar yüzde 18.19, Radyo ve televizyonlar ise yüzde 6.71’dir.)

2008 yılında değerlendirmeye alınan Türkiye ile ilgili HYP’lerin yüzde 40.40’ının imzalı oldukları görülmektedir. İmzalı HYP’ler konusunda ülke bazında yapılan çalışmada, az sayıda HYP’nin yayımlandığı Japonya basınında haber/yorumların yüzdesi 80.98’i, Belçika basınında yayımlananların yüzde 76.64’ü, İtalya basınında yayımlanan haberlerin yüzde 71.37’si, Avusturya basınında yayımlananların yüzde 63.79’u imzalı haberlerdir. HYP sayısı arttıkça imzalı haber sayısında bariz bir düşüş gözlenmektedir. Nitekim en fazla HYP’nin yayımlandığı GKRY basınında (4598 HYP) imzalı haberlerin yüzdesi 20.53, 3742 HYP’nin yayımlandığı Almanya basınında imzalı haber yüzdesi 56.04’dür.

2008 yılında Türkiye ile ilgili olarak yayımlanan 22.858 HYP’nin yüzde 23.33’ü Türkiye çıkışlıdır. Türkiye dışından çıkış gösterilerek yayımlanan HYP oranı ise yüzde 13.15’dir. Çıkış belirtilmeyen HYP’nin oranı ise yüzde 63.52’dir.

Türkiye’ye en çok yer veren gazete sıralamasında ise 2008 yılında Alman gazetesi Frankfurter Allgemeine Zeitung’un ilk sırayı aldığı, İsviçre gazetesi Neue Zurcher Zeitung’un 2., yine Alman gazeteleri Süddeutsche Zeitung’un 3., Frankfurter Rundschau’nun 4. ve Die Welt’in 5. sırada yer aldığı görülmektedir. 2004, 2005 ve 2006 yıllarında ilk sırada yer alan Yunanistan’da yayımlanan Elefterotipia gazetesi 2007 yılında 10., 2008 yılında 18. sıraya gerilemiş, 2007 yılında ilk sırayı alan El Ahram gazetesi ise 2008’de 8.sırada kendisine yer bulabilmiştir.

2008 yılında Türkiye konusunda en fazla yazı Frankfurter Rundschau ve Kölner Stadt Anzeiger gazetelerinde yazan Gerd Höhler tarafından kaleme alınmıştır. Gerd Höhler’i, 2006 ve 2007 yıllarında en çok yazı yazarak ilk sırayı alan Türkiye’de yerleşik muhabir Kai Strittmatter izlemektedir. 2007 yılında Kai Strittmatter’den sonra gelen El Ahram yazarı Usame Abdülaziz’in 2008 yılında 11. sıraya gerilediği görülmektedir. Uzun yıllardan bu yana ilk kez Türkiye konusunda en fazla haber/yorum Türkiye’de yerleşik olmayan bir yazar tarafından kaleme alınmaktadır. Ancak, Gerd Höhler’i takip eden 6 yazarın ise Türkiye’de yerleşik muhabir/temsilci oldukları bilinmektedir.

2004-2006 yıllarında Türkiye ile ilgili konuların genelde Türkiye’deki siyasal gelişmeler, Kıbrıs ve Türkiye-AB ilişkileri çerçevesinde yoğunlaştığı gözlenirken, 2007 yılında bu konulara ağırlıklı olarak terör örgütü PKK’nın eylemleri çerçevesinde Irak’la ilişkilerin dâhil olduğu, 2008 yılında da geçtiğimiz 5 yıldaki konuların özellikle Türkiye’deki siyasal gelişmelerin aynı ağırlıkta yabancı basın yayın organlarında işlendikleri görülmektedir. Yukarıda sayılan konular ve değerlendirmeye alınan diğer konuların son 5 yılda sayısal ve oransal açıdan çok önemli bir farklılık arz etmediği gözlenmektedir.

Saygı ile duyurulur.

.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.