‘Ateş ve Bahçe’

NURSEM BANU ÖZYÜREK
LEYLA IPEKCI

Leyla İpekçi yeni romanı Ateş ve Bahçe’de; benliğin ve insanlık tarihinin yollarını adımlayarak birbirimize dokunabileceğimiz bir ufka varmaya çalışıyor. Kendini evrenin iç sesine ve toprağın belleğine emanet ederek…

Ateş ve Bahçe, esin veren bir kitap. Zengin çağrışımları, tekrar tekrar okundukça zihinde kendi paragrafını yaratan cümleleri ile ‘bir’ ve ‘çok’ un dünyası arasında mekik dokuyor.

Yolculuk ve arayış üzerine, “deneme”sini de kendinde barındıran bir roman kaleme almış İpekçi; kişisel tarihi, insanlık tarihi, dinler tarihi içinden çıkardığı soruları şiirsel bir dil ile serpmiş eserine. Ateş ve Bahçe’yi, İpekçi’nin okuruna naif bir çağrısı olarak da alabiliriz; evrenin kitabını okumaya, kişisel arayışıyla yüzleşmeye ve insanlığın ortak diline kendi bahçesinden bir harf taşımaya dair. Yazar, burada da önceki eserlerinde olduğu gibi, zahiri olandan batıni olana doğru sarmış zamanı ve kulağını hep o iç sese emanet etmiş.

Anlatı; eşiyle birlikte “Hakikat Ruhu” isimli bir belgesel serisi hazırlayan kadın karakterin kocasını kaybettiği günde başlıyor. Bunun üzerine ilk soru düşüyor kitaba. Akla. Ve sonra diğerleri geliyor. Ortak noktaları hep aynı bahçenin toprağını deşmeleri: Hakikati arayan, varlığı evirip çeviren sorular bunlar. Uzun zamandır beklenen romanını okur okumaz İpekçi ile konuştuk ve sorularını sorularımızla buluşturduk…

İlk sayfada çıplak iki kelime karşılıyor bizi: “Neyin Peşindesin?” Kitabın ana karakterine yöneltilse de aslında okuyucuyu muhatap alıyor gibi geldi bu soru bana.

Romanın ve daha geniş olarak edebiyatın amacı, bir eseri onu paylaşanla yeniden diriltmek, dönüştürmek diye düşünüyorum. Okurun kendini romana katmasıyla ancak, dilin metaforları yeni manalar kast etmeye başlar. Ve bizi yeni imgelere gönderir. Hepimiz kendi bahçemize dönmeliyiz okurken. Yoksa sadece yazara ait olan bahçeye hapsolur kalırız. Bu anlamda, yeryüzünde yatay bir yolculuk yaparken aynı anda hakikate, yani kendi bahçemize doğru diyelim, dikey bir yolculuk daha yaparız. Peşinde olduğumuz ile bizi izleyen birdir aslında. Bu örtüşme ve çakışmaları, yani bu buluşmaları sezdirmekti amacım. Bu şekilde kozmik bir belleğe varmayı denedim. Hepimize ait olan…

Çok katmanlı bir yolculuk var anlatınızda; belgesel için yapılan yolculuk, kadının kocasıyla geçmişine yolculuğu, insanlığın tarihine, dinler tarihine, dünyanın ilk anılarına yolculuk ve hepsinin toplamında da aslında hakikate yolculuk. Böylesi çetin bir yolculuğa nasıl çıkacak insanlar?

Hakikatin insanı kucaklayış biçimi her birimizde biricik. Herkese yansıyan bu biriciklik ortak algımızda belirsizdir. Bulutludur. Hakikati ancak mecazlarıyla algılayabiliriz. ‘Ateş ve Bahçe’, işte bu belirsiz, bulutlu, sisli gerçeğin yankılarını birlikte işitmeye bir davet benim için. Romanda Hakikat Ruhu’nun bu müphemliğe perde olmasını dilin çeşitli katmanlarını kullanarak vermeye çalıştım. Efsane, rivayet, dua, şiir, deneme, anı, hayal, rüya, senaryo, günlük gibi formları belli bir biçimde harmanlayarak bu dili bilinç akışıyla kurmayı denedim. Okur, varmak istediği hakikate göre hangi vasıtaya bineceğini kendisi belirleyebilir.

Roman boyunca bizi arayışının peşinde sürükleyecek karakterin o “ilk soru” ile karşılaşması, birlikte seyahat ettiği eşini kaybetmesinin akabinde gerçekleşir. Siz burada bir sarsıntıyı, kaybı ve yalnızlığı koymuşsunuz tetikleyici olarak. Peki insan başka hangi durumlarda yüzleşmeye başlar sorularıyla? Siz ne zaman duymuştunuz cevap isteyen o sesi?

Bir belgesel çekmek için birlikte çıkılan yolculukta kocasını kaybeden kadının iz sürme serüveni bu roman. Hepimiz arayışlarımızın izdüşümü değil miyiz? Sevgilinin peşinde iz sürmek, bizi var edebilir, yok da edebilir. Bazen de bizi artık sevgiliyi aramayacak hale getirir. Belki de her birimizin hangi niyetin peşinden gittiğiyle alakalıdır neyle yüzleşeceğimiz! Her an duyabiliriz cevap isteyen bu sesi. Ve her an ona başka bir cevap verebiliriz. Benim de verdiğim cevaplar değişken. İbn Arabi’nin El-Fütuhatül Mekkiyye’sinden ‘Harflerin İlmi’ adlı bölümünü okuyalı on yıl oluyor. Beni asıl cevaplara yollayacak soruları o zamandan beri sormaya başlamış olmalıyım.

Ana karakterimiz, kocası ile birlikte “Hakikat Ruhu” ismini verdikleri bir belgesel serisi hazırlamakta, bununla ilgili görüntü ve notlar toplamaktadır. Anadolu’yu ve Avrupa’yı kat eder; taşın, kitabın, insanların sesini dinler. Evren ona ne söyledi bu ruha dair? Muhteviyatıyla ilgili.

Evrenin kitabı! Bazen fısıltılarla okuduğumuz, bazen haykırarak, yalvararak, dua ederek, iç çekerek kimi zaman… Kainatın alfabesini kendi lisanımızla defalarca yeniden okuyabiliriz. Ömür boyunca bitmeyen bir uğraş bu. Kalemin yazmış olduğunu, mürekkep çoktan kurumuş da, kendi sesimizle okumakla yükümlüyüz. Yazmak ve edebiyat da bu anlamda bir ‘okuma vaadi’ bence. Hakikat Ruhu’nun roman boyunca birçok mecazını okuyoruz. Yuhanna İncili’nde geçen ve Müslümanlarca Hazreti Muhammed’i işaret ettiği düşünülen adı da, isimlerle ilgili bir merak oluşturuyor. Kadın kahramanın nezdinde anlamlandırmaya çalışıyoruz Hakikat Ruhu’nu. Onu kaybolmuş kemiklerde, toprakta pıhtılaşmamış kanda, katmanlaşarak dondurulmuş kadim hikâyelerde arıyoruz. Issız ve dağlık okul yolundaki çocuklardan mozaik bekçilerine, avluda dağı bekleyen ihtiyarlardan taş işleyen gençlere, bir azizin sırrını kendi felsefesiyle çözmüş elektrik teknisyeninden kayıp oğlunun birkaç kemiğiyle teselli bulan babaya, kendi şiirini okuyan cam temizleyicisinden, Ayet el Kürsi okuyarak hayata tutunmaya çalışan çocuğa dek… Hep birlikte içinde Hakikat Ruhu barındıran her şeyin en ince ipliklerle birbirine bağlanışını keşfedelim istedim.

Soylesinin tamami icin tiklayiniz.

Yeni Safak Kitap, 12.1.2011



Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.